πανοπτικόν Ισράηλ Παλαιστίνιοι Δυτική Όχθη αποικιοκρατία

Το «πανοπτικόν» του Ισραήλ στα σώματα των Παλαιστίνιων

Πηγή: Juan Cole – Informed Comment
Μετάφραση: Ανδρέας Κοσιάρης

Δύο συγκλονιστικές αποκαλύψεις έγιναν την περασμένη Δευτέρα, υπογραμμίζοντας την ευρεία και πρωτοφανή Ισραηλινή παρακολούθηση ενός ολόκληρου πληθυσμού — των περίπου τριών εκατομμυρίων Παλαιστίνιων της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης.

Η Ελίζαμπεθ Ντουόσκιν της Washington Post μίλησε με Ισραηλινούς βετεράνους από την οργάνωση Breaking the Silence, οι οποίοι αντιτίθενται στην Ισραηλινή κατοχή των Παλαιστινιακών περιοχών και στα τρομερά πράγματα που αυτή οδηγεί τους Ισραηλινούς στρατιώτες να διαπράττουν. Οι βετεράνοι μίλησαν για το «Wolf Pack», μία τεράστια βάση δεδομένων σχεδόν κάθε Παλαιστίνιου στη Δυτική Όχθη, και τη μικρότερη έκδοσή του για κινητά τηλέφωνα, το «Blue Wolf», στο πλαίσιο του οποίου οι στρατιώτες επιβραβεύονται για τη λήψη εκατοντάδων φωτογραφιών Παλαιστίνιων κάθε ηλικίας, συμπεριλαμβανόμενων μικρών παιδιών και (απρόθυμων) γηραιών γυναικών.

Έπειτα, η οργάνωση Irish Front Line Defenders ανακοίνωσε πως εξέτασε τα κινητά τηλέφωνα Παλαιστίνιων εργαζόμενων σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανακαλύπτοντας ίχνη του λογισμικού κατασκοπίας Pegasus σε έξι συσκευές. Το Pegasus, δημιουργία της στηριζόμενης από το κράτος του Ισραήλ εταιρείας NSO, απαγορεύτηκε από την κυβέρνηση Μπάιντεν την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς φαίνεται πως οι Ισραηλινοί το χρησιμοποιούσαν για να κατασκοπεύουν την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Το Pegasus μπορεί να καταλάβει πλήρως ένα κινητό τηλέφωνο και να «φυτέψει» ψευδή δεδομένα, οπότε οι έξι Παλαιστινιακές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που το Ισραήλ χαρακτήρισε πρόσφατα «τρομοκράτες» θα μπορούσαν ξεκάθαρα να είναι θύματα σκευωρίας. Αν είναι έτσι, η σκευωρία δεν είναι ιδιαίτερα καλοφτιαγμένη, αφού κανείς από όσους έχουν δει τον Ισραηλινό φάκελο για τις οργανώσεις δεν έχει πειστεί από αυτόν.

Ο Άγγλος ωφελιμιστής φιλόσοφος και νομικός του 18ου-19ου αιώνα, Τζέρεμι Μπένθαμ, είχε φανταστεί το «πανοπτικόν», που αποτελούνταν από πύργους που θα είχαν έναν πληθυσμό υπό συνεχή παρακολούθηση. Ο Μπένθαμ υπέθεσε πως η γνώση του να είναι κανείς υπό συνεχή παρακολούθηση θα έκανε τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανόμενων των φυλακισμένων ή των εργοστασιακών εργατών, να συμπεριφέρονται καλύτερα και θα είχε μια αναμορφωτική επιρροή στις ηθικές τους αξίες. Οι πύργοι δεν θα χρειαζόταν καν να είναι συνεχώς επανδρωμένοι — απλά οι έγκλειστοι θα ήξεραν ότι μπορεί να είναι.

Ο Γάλλος κριτικός φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ είχε επικρίνει το σχέδιο του Μπένθαμ ως «ένα βάναυσο, δαιμόνιο κλουβί». Έβλεπε τα πανοπτικά ως τρόπους ελέγχου και προβολής της εξουσίας πάνω στους ανθρώπους.

Τα πανοπτικά χρησιμοποιήθηκαν ευρέως από αποικιοκρατικές δυνάμεις, όπως υποδεικνύει η Μάρθα Κάπλαν στο άρθρο της «Το πανοπτικό στην Πούνα: Μια Εργασία για τον Φουκώ και την Αποικιοκρατία». Η Κάπλαν καταγράφει τα λόγια του Μαουντστιούαρτ Έλφινστοουν, του Βρετανού αποικιακού κυβερνήτη της Πούνε κι έπειτα της Βομβάης στην Ινδία:

«Στις περιπτώσεις όπου ο δικαστής, αν και μη πεισμένος για την ενοχή του φυλακισμένου είναι ακόμα λιγότερο πεισμένος για την αθωότητά του, φαντάζει απερίσκεπτο να τον αφήσουμε ελεύθερο να εκμεταλλευτεί την Κοινωνία, όμως είναι δύσκολο να πούμε για ποιον λόγο θα τον θέσουμε υπό κράτηση: να του απονείμουμε μια λιγότερο βαριά και πιο επανορθωτική τιμωρία, ή να τον αναγγείλουμε ως αθώο, αλλά να τον φυλακίσουμε αν δεν μπορεί να καταβάλει εγγύηση. Το πρώτο δείχνει να χτυπά τα θεμέλια της δικαιοσύνης, και το δεύτερο καταστρέφει τη δύναμη του παραδείγματος· είναι πιθανό να μπορούν να βρεθούν τρόποι με τους οποίους θα χειριστούμε τη φυλάκιση ύποπτων ατόμων, έτσι ώστε να διατηρείται η διάκριση ανάμεσα στη μεταχείριση αυτών, και σε αυτή των καταδίκων. Το μέρος κράτησής τους μπορεί να είναι περισσότερο σαν ένα στρατόπεδο εργασίας, παρά σαν φυλακή (…). Θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένας χώρος για τη διαμονή τους που θα συνδύαζε το σχέδιο που τόσο πρότεινε ο κ. Μπένθαμ, με την οικονομική διαρρύθμιση που προτάθηκε στη Βεγγάλη, ένας κυκλικός ή οκτάγωνος τοίχος, με μία ανοικτή στοά ή πλακόστρωτη βεράντα σε όλο το εσωτερικό, αρκετά βαθιά για να προσφέρει καταφύγιο και απόκρυψη, η οποία βεράντα θα χωριστεί σε κελιά, με τοίχους, και θα κλειστεί με σιδερένια κάγκελα ή ένα βαθύ χαντάκι από μπροστά, για να σταματά τους φυλακισμένους από το να συναντιούνται στον ανοικτό χώρο στη μέση (…). Στο κέντρο θα έπρεπε να υπάρχει ένα κυκλικό κτήριο για τον Δεσμοφύλακα, από το οποίο θα μπορεί να βλέπει σε κάθε κελί (…) ενώ ο ίδιος θα είναι κρυμμένος πίσω από παραπετάσματα.»

Η Κάπλαν σημειώνει πως ο Έλφινστοουν, υπό την επίδραση του Μπένθαμ, έκτισε μια σειρά από πανοπτικές φυλακές στη Βομβάη.

Είναι επίσης κοινή γνώση πως η λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων αναπτύχθηκε από τις Βρετανικές αποικιακές αρχές ως μία τεχνολογία ελέγχου των Ινδών. Η Μίρα Ράι Γουέιτς έχει δείξει πως η λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων ήταν μία μέθοδος κυριαρχίας επί των σωμάτων των αποικισμένων, και πως ο εφευρέτης της τεχνικής πίστευε ότι η εγκληματικότητα κληροδοτείται στις οικογένειες και τις φυλές. Η ίδια επισημαίνει πως αυτή ήταν μόλις μία από τις πολυάριθμες τεχνικές που περιελάμβαναν τη φωτογράφιση και την αρχειοθέτηση των σωμάτων των Ινδών για τον σκοπό της αποικιακής καθυπόταξης.

Συνεπώς, αυτό που κάνουν οι Ισραηλινοί στον κατεχόμενο Παλαιστινιακό πληθυσμό είναι χαρακτηριστική αποικιοκρατία, επικαιροποιημένη με μεθόδους υψηλής τεχνολογίας.