Πολωνία ακροδεξιά πολιτισμός εκπαίδευση

Πολωνία: Ακροδεξιά «εισβολή» στον πολιτισμό και την εκπαίδευση με δημόσιο χρήμα

Πηγή: Justyna KajtaOpen Democracy
Μετάφραση/Επιμέλεια: Δήμητρα Μπέη

Τον Μάιο του 2021, το Υπουργείο Πολιτισμού της Πολωνίας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα ενός διαγωνισμού για τη χρηματοδότηση πολιτιστικών και επιστημονικών περιοδικών. Περιοδικά με δεξιά, συντηρητική, εθνικιστική ή Καθολική ρητορική λαμβάνουν περισσότερα κεφάλαια από τα αριστερά ή τα φιλελεύθερα. Ένας από τους δικαιούχους είναι το Εθνικό Κοινωνικό Ινστιτούτο της Πολωνίας, το οποίο εκδίδει την «Εθνική Πολιτική» (Polityka Narodowa), που περιγράφεται από το περιοδικό Press ως «ένα τριμηνιαίο περιοδικό εθνικιστών που συνδέεται με το Εθνικό Κίνημα και την Πολωνική Νεολαία».

Το Εθνικό Κοινωνικό Ινστιτούτο έλαβε επίσης κεφάλαια από το Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Οργανισμού Πολιτών, το οποίο διοργανώθηκε από άλλο δημόσιο ίδρυμα, το Εθνικό Ινστιτούτο Ελευθερίας – Κέντρο Ανάπτυξης της Κοινωνίας των Πολιτών. Το τελευταίο παρουσιάζεται ως ο πρώτος εκτελεστικός οργανισμός στην ιστορία της Πολωνίας που είναι υπεύθυνος για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, των δραστηριοτήτων κοινής ωφέλειας και του εθελοντισμού, και είναι αφιερωμένος στην υποστήριξη των ΜΚΟ, των μέσων ενημέρωσης των πολιτών και των εποπτικών οργανισμών στην υλοποίηση των στόχων τους και των αναπτυξιακών στρατηγικών τους.

Οι Καθολικοί και οι εθνικιστές ήταν μεταξύ των δικαιούχων του προγράμματος, με χρηματοδοτική στήριξη να δίνεται σε ιδρύματα που συνδέονται με την Καθολική Εκκλησία και ιδρύματα που επικεντρώνονται στην πατριωτική εκπαίδευση, στην προώθηση των πολωνικών αξιών ή σε μια δεξιά αφήγηση της πολωνικής ιστορίας.

Στο πλαίσιο του προγράμματος, δύο οργανώσεις που συνδέονται με τις ετήσιες πορείες της ημέρας της ανεξαρτησίας, μιας εθνικιστικής εκδήλωσης που διοργανώνεται κάθε χρόνο στις 11 Νοεμβρίου, έλαβαν επίσης δημόσια κονδύλια: Οι «νέοι της πορείας για την Ημέρα της Ανεξαρτησίας» έλαβαν σχεδόν 700.000 PLN (152.000 ευρώ) για τη «θεσμική και αποστολική ανάπτυξη», ενώ η «Πορεία για την Ημέρα της Ανεξαρτησίας» έλαβε σχεδόν 200.000 PLN για την ανάπτυξη ενός νέου παραρτήματος του εθνικιστικού μέσου National Media (Media Narodowe) στη Βαρσοβία.

Οργανισμοί που συνδέονται με τις πορείες της Ημέρας της Ανεξαρτησίας έλαβαν πρόσθετα κονδύλια από ένα άλλο πρόγραμμα, το Πατριωτικό Ταμείο, το οποίο συντονίστηκε από άλλο δημόσιο ίδρυμα που ιδρύθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού τον Ιούνιο του 2021. Η Πορεία της Ανεξαρτησίας και η Εθνική Φρουρά, καθώς και η Πολωνική Νεολαία, έλαβαν συνολικά περισσότερα από τρία εκατομμύρια πολωνικά złoty από το Πατριωτικό Ταμείο.

Ordo Iuris

Το σχετικά νέο ίδρυμα «Εκπαίδευση για τις Αξίες» (Edukacja do Wartości), που ιδρύθηκε από τους προέδρους της υπερ-συντηρητικής νομικής ομάδας Ordo Iuris, έλαβε επίσης δημόσια χρηματοδότηση. Η Ordo Iuris είναι ένας σημαντικός, επαγγελματικός και με επιρροή παράγοντας της πολωνικής κοινωνίας των πολιτών. Είναι γνωστή για τη συμμετοχή της σε μια εκστρατεία κατά της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ανθρωπιστική Ομοσπονδία «αντιτίθεται στην άμβλωση σε όλες τις περιπτώσεις, στους γάμους ομοφυλοφίλων, στον πολιτικό γάμο και τη σεξουαλική εκπαίδευση».

Το 2016, η Ordo Iuris συνέταξε το νομοσχέδιο κατά των αμβλώσεων που υποβλήθηκε από τον συνασπισμό Stop Abortion ως πρωτοβουλία πολιτών και κατατέθηκε για διαβούλευση στο πολωνικό κοινοβούλιο. Ως αποτέλεσμα, μια μαζική κινητοποίηση ενάντια στο νομοσχέδιο ξεκίνησε στην Πολωνία και σταμάτησε προσωρινά την ψήφιση του νομοσχεδίου, μέχρι τον Οκτώβριο του 2020, όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε να απαγορεύσει τις αμβλώσεις στη χώρα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η γνωμοδότηση υπογράφηκε από διάφορους διεθνείς οργανισμούς, όπως η Σλοβακική Ένωση Ζωής και Οικογένειας, το Ινστιτούτο Ελεύθερης Κοινωνίας από τη Λιθουανία και το Αμερικανικό Ινστιτούτο Καθολικής Οικογένειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (C-Fam), επισημαίνοντας το διεθνές εύρος του δικτύου της Ordo Iuris. Παρόλο που το γραφείο της στις Βρυξέλλες έχει ήδη κλείσει δύο φορές, η Ordo Iuris συνεχίζει να ασκεί πιέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στην πραγματικότητα, η ομάδα συνδέεται με το πολωνικό κυβερνών κόμμα και οι εκπρόσωποί της βρίσκονται σε κρατικούς θεσμούς, όπως το Ανώτατο Δικαστήριο της Πολωνίας, το Υπουργείο Εξωτερικών ή το προαναφερθέν Εθνικό Ινστιτούτο Ελευθερίας. Νωρίτερα φέτος, η πολωνική κυβέρνηση πρότεινε επίσημα τον πρώην πρόεδρο της Ordo Iuris, Αλεξάντρ Στεπκόφσκι, ως έναν από τους υποψηφίους της Πολωνίας για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η Επιτροπή όμως του Συμβουλίου της Ευρώπης για την εκλογή δικαστών απέρριψε την υποψηφιότητά του.

Εκπαίδευση

Οι προσπάθειες της Ordo Iuris δεν έχουν σταματήσει. Τον Μάιο του τρέχοντος έτους, ανακοίνωσε την ίδρυση του Collegium Intermarium, ενός νέου πανεπιστημίου με αποστολή «να χτίσει μια πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών από τις χώρες της περιοχής του Intermarium» (ΣτΜ. η περιοχή στην οποία βρίσκονται χώρες της Κεντρο-Ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ της Ρωσίας, της Βαλτικής Θάλασσας, της Μαύρης Θάλασσας και της Αδριατικής). Σύμφωνα με τους ιδρυτές, η πρωτοβουλία είναι μια απάντηση στην «βαθύτερη κρίση της ακαδημαϊκής ζωής» και «ένας χώρος ελεύθερου διαλόγου και θαρραλέας αναζήτησης της αλήθειας».

Ανάλογες ήταν και οι πρόσφατες δηλώσεις του Πολωνού υπουργού Παιδείας και Ανώτερης Επιστήμης που υποσχέθηκε να πολεμήσει τη «δικτατορία των αριστερών-φιλελεύθερων απόψεων» που, κατά την άποψή του, κυριαρχεί στην ανώτατη εκπαίδευση. Μία από τις πρωτοβουλίες του, το πακέτο ακαδημαϊκής ελευθερίας, στοχεύει στην προστασία των συντηρητικών φωνών στα πανεπιστήμια, διασφαλίζοντας ότι «δεν μπορεί κανείς να θεωρηθεί πειθαρχικώς υπεύθυνος για την έκφραση των ιδεολογικών του πεποιθήσεων».

Αναμένεται ότι αυτή η κοινή κοσμοθεωρία θα ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ του υπουργείου, του νέου πανεπιστημίου και των εκπροσώπων της Ordo Iuris και μπορεί να ερμηνευθεί ως μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας για να καταστεί η δημόσια εκπαίδευση πιο συντηρητική, εθνικιστική και Καθολική.

Η στροφή προς έναν εξαιρετικά συντηρητικό, εθνικιστικό λόγο είναι αισθητή στην Πολωνία τόσο στην κοινωνία των πολιτών όσο και στους δημόσιους κρατικούς θεσμούς. Η πρόσφατη κρατική υποστήριξη για ΜΚΟ και θεσμούς που προωθούν τη δεξιά ιδεολογία είναι απλώς ένα άλλο πρόσωπο του μετασχηματισμού που συμβαίνει όχι μόνο στην Πολωνία αλλά και σε άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.

Με τις σοβαρές οικονομικές προκλήσεις που προκαλούνται από την πανδημία, ακροδεξιές οργανώσεις όπως η Ordo Iuris και άλλες, επικαλούνται τον πολιτισμό και την ταυτότητα για να συγκεντρώσουν περισσότερη δημοτικότητα και δύναμη μέσω της πολιτιστικής ηγεμονίας. Η εκπαίδευση είναι ένα σημαντικό μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου, και με αυξημένους οικονομικούς πόρους στη διάθεσή τους και αυξανόμενες διεθνικές συνδέσεις, το κάνουν γρήγορα, και όχι μόνο στην Πολωνία.