space jam satelites

Στον αστερισμό του ανύπαρκτου κράτους

Σε λίγα χρόνια, όταν θα κοιτάζουμε τον νυχτερινό ουρανό, ένα στα 15 φωτεινά σημεία που θα βλέπουμε θα είναι αντανάκλαση κάποιου δορυφόρου. Τα νέα «άστρα» δεν θα μεταφέρουν την ιστορία μακρινών γαλαξιών αλλά το παρόν της πλήρους απορρύθμισης που επικρατεί λίγα χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης.


Oι Κινέζοι είναι έξαλλοι με τον Ιλον Μασκ, τον (κατά διαστήματα) πλουσιότερο άνθρωπο του κόσμου, ο οποίος μαζί με τον Τζεφ Μπέζος της Amazon φέρνουν την ιδιωτική πρωτοβουλία στο Διάστημα. Το Πεκίνο προσέφυγε πρόσφατα στο Γραφείο του ΟΗΕ για τις Υποθέσεις Εξωτερικού Διαστήματος (UNOOSA) καταγγέλλοντας ότι σε δύο περιπτώσεις δορυφόροι της εταιρείας SpaceX πέρασαν σε εξαιρετικά μικρή απόσταση από τον κινεζικό διαστημικό σταθμό αναγκάζοντας τους χειριστές του να πραγματοποιήσουν ελιγμούς προκειμένου να προστατεύσουν το προσωπικό. Το Weibo, το κινεζικό αντίστοιχο του Twitter, πήρε αμέσως φωτιά και μερικά εκατομμύρια χρήστες άρχισαν να αντιδρούν σαν οργισμένοι Ελληνες οδηγοί, στέλνοντας κινεζικού τύπου «μούντζες» στον Νοτιοαφρικανό επιχειρηματία.

Οι συγκεκριμένοι δορυφόροι εντάσσονται στο πρόγραμμα Starlink Constellation της SpaceX, για το οποίο ο Μασκ έχει ήδη θέσει σε τροχιά 1.500 δορυφόρους με τους οποίους υπόσχεται να προσφέρει υψηλές ταχύτητες σύνδεσης στο ίντερνετ σε απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη. Ηδη, σχεδόν οι μισοί από τους λειτουργικούς δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας, ελέγχονται από την εταιρεία του Μασκ ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις μέχρι το 2030 θα βρίσκονται σε τροχιά έως και 100.000 δορυφόροι μεγάλων εταιρειών.

ADVERTISING

Τα προβλήματα από τέτοιου είδους εγχειρήματα είναι ποικίλα, εξηγούσε η καθηγήτρια Αστρονομίας Σαμάνθα Λόλερ, με δημοσιεύσεις της σε επιστημονικά περιοδικά. Επίγεια τηλεσκόπια κινδυνεύουν να περάσουν σε αχρησία ενώ το κόστος για το περιβάλλον είναι ανυπολόγιστο. Μόνο για την αδιάλειπτη λειτουργία του προγράμματος Starlink θα πρέπει να τίθενται καθημερινά σε τροχιά 25 δορυφόροι, καθώς δεκάδες παλαιότεροι είτε θα μετατρέπονται σε διαστημικά σκουπίδια ή θα επιστρέφουν στη Γη – ή θα μετατρέπονται σε σκουπίδια που θα πέφτουν στη Γη, όπως συνέβη τον Απρίλιο όταν ένα τμήμα δορυφόρου της SpaceX έπεσε σε φάρμα στην Ουάσινγκτον.

Η εικόνα του απόλυτου χάους που μας περιμένει μοιάζει βγαλμένη από την ταινία «Don’t look up» με τον Λεονάρντο ντι Κάπριο, όπου η ανθρωπότητα εναποθέτει τις ελπίδες της σε έναν επηρμένο δισεκατομμυριούχο, το διαστημικό πρόγραμμα του οποίου αντικαθιστά όλες τις λειτουργίες της NASA. Η πραγματικότητα όμως είναι χειρότερη απ’ ό,τι μπορούσε να φανταστεί το Χόλιγουντ. Αυτή τη στιγμή η περιοχή γύρω από τον πλανήτη όπου βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά οι περισσότεροι δορυφόροι, θυμίζει τα πιο υγρά όνειρα ενός ακραίου νεοφιλελεύθερου.

Οι λέξεις κρατική ή διακρατική ρύθμιση είναι κυριολεκτικά χαμένες στο Διάστημα και όπως εξηγούσε η Σαμάνθα Λόλερ «κανείς δεν θέτει κανόνες για τη φωτορύπανση ή την ατμοσφαιρική ρύπανση που προκύπτει από τις εκτοξεύσεις πυραύλων, την επιστροφή δορυφόρων στην ατμόσφαιρα και τις μεταξύ τους συγκρούσεις». Σε αυτή την «Αγρια Δύση» του Διαστήματος ο κάθε δισεκατομμυριούχος στήνει το δικό του ράντσο γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει καν σερίφης – και αν υπήρχε θα ήταν υπάλληλός του, όπως συνέβαινε και στα πρώτα χρόνια οικοδόμησης του αμερικανικού κράτους.

Η κατάληψη του χώρου έξω από τη γήινη ατμόσφαιρα θυμίζει αρκετές από τις πιο σκοτεινές και περίεργες στιγμές της αποικιοκρατίας, όταν τα όρια ανάμεσα στην κρατική εξουσία και την ιδιωτική πρωτοβουλία διαπλέκονταν. Οπως ο βασιλιάς Λεοπόλδος ο Β’ στηρίχτηκε στις πλάτες της βελγικής αυτοκρατορίας για να μετατρέψει το Κονγκό σε προσωπική ιδιωτική επιχείρηση, έτσι και οι δορυφορικοί «αποικιοκράτες» εκμεταλλεύτηκαν δεκαετίες δημόσιων επενδύσεων στη διαστημική έρευνα αλλά και δισεκατομμύρια κρατικών επιδοτήσεων και φοροασυλίας για να στήσουν τη δική τους αποικία.

Προφανώς ο χώρος που κινούνται οι δορυφόροι θα πρέπει σύντομα να ρυθμιστεί εάν δεν θέλουμε να βλέπουμε τα μεταλλικά «άστρα» του νυχτερινού ουρανού να χτυπάνε μεταξύ τους σαν τενεκέδες που επιπλέουν στη θάλασσα.

Άρης Χατζηστεφάνου

Εφημερίδα των Συντακτών