ολιγάρχες Ουκρανία

Ουκρανία: Η «δημοκρατία» των ολιγαρχών

Απόσπασμα από άρθρο του Peter Schwarz για το wsws.org

Οι ολιγάρχες που πλούτισαν στην Ουκρανία μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, κυριαρχούν ακόμα στην πολιτική ζωή της χώρας. Ελέγχουν την οικονομία και τα ΜΜΕ, αγοράζουν δικαστές και βουλευτές, και διατηρούν τα δικά τους κόμματα και τις δικές τους πολιτοφυλακές.

Ακόμα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, που στηρίζει την Ουκρανία ως «στρατηγικό συνεργάτη» με χρηματοδότηση και συμβούλους για πάνω από δύο δεκαετίες, παραδέχεται πως: «Ολιγάρχες, υψηλά ιστάμενοι κρατικοί λειτουργοί και διεφθαρμένοι εισαγγελείς και δικαστές μοιράζουν ακόμα το κράτος στους εαυτούς τους, με δισεκατομμύρια να εξαφανίζονται στο εξωτερικό. Η Ουκρανία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, έχει κάνει τόση λίγη πρόοδο στο κτίσιμο μιας συνταγματικής δημοκρατίας, όση και στη μάχη κατά της διαφθοράς». Έτσι συνόψισε η Süddeutsche Zeitung την ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ECA) για την «Καταπολέμηση της Μεγάλης Διαφθοράς στην Ουκρανία» του περασμένου Σεπτεμβρίου.

Οι Ουκρανοί ολιγάρχες αλλάζουν τον πολιτικό τους προσανατολισμό και τις διεθνείς τους συμμαχίες όπως κάθε φορά απαιτείται.

Για παράδειγμα, ο πλουσιότερος άνθρωπος στη χώρα, Ρινάτ Αχμέντοφ (εκτιμώμενη περιουσία σύμφωνα με το Forbes: 7,6 δισ. δολάρια), θεωρούταν για πολύ καιρό φιλο-Ρώσος. Μεταξύ άλλων, ήλεγχε τη βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα της Λεκάνης του Ντονιέτσκ, η οποία έκτοτε έχει εν πολλοίς καταστραφεί. Ο Αχμέντοφ ήταν επίσης για ένα διάστημα βουλευτής του «Κόμματος των Περιοχών» του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, ο οποίος ανετράπη το 2014. Αυτό δεν εμπόδισε τον Αχμέντοφ να συνεχίσει να αυξάνει την περιουσία του μετά την πτώση του Γιανουκόβιτς.

Ο τέταρτος πλουσιότερος Ουκρανός, Ιχόρ Κολομόισκι (1,8 δισ. δολάρια), θεωρείται υποστηρικτής και ιθύνων νους πίσω από τον σημερινό πρόεδρο, Βολόντιμιρ Ζελένσκι, νικητή των προεδρικών εκλογών του 2019 με ρητορική κατά της διαφθοράς. Ο Κολομόισκι κατηγορείται στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες για οικονομική απάτη καθώς αφαίρεσε περισσότερα από 5 δισ. ευρώ από τράπεζα υπό την ιδιοκτησία του. Από τα «Pandora Papers» φαίνεται ότι κι ο Ζελένσκι εκμεταλλεύτηκε αυτή την απάτη. Ο ίδιος ο πρόεδρος και η «αυλή» του είναι ιδιοκτήτες σειράς «εταιρειών-βιτρινών» σε φορολογικούς παραδείσους, στις οποίες έχουν εισρεύσει κεφάλαια δεκάδων εκατομμυρίων.

Ο Πέτρο Ποροσένκο, έβδομος πλουσιότερος Ουκρανός με 1,6 δισ. δολάρια, ήταν πρόεδρος της χώρας από το 2014 έως το 2019. Έφτιαξε την περιουσία του εξάγοντας γλυκά στη Ρωσία, ήταν υπουργός για ένα διάστημα υπό τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς, κι έπειτα έγινε υπερεθνικιστής και αγαπημένος της Δύσης. Σήμερα κατηγορείται για προδοσία. Φέρεται να έκανε προσοδοφόρες συμφωνίες με τους αποσχιστές στην ανατολική Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα τροφοδοτούσε τον εμφύλιο πόλεμο εναντίον τους ως πρόεδρος. Ο Ποροσένκο αρνείται τις κατηγορίες και κατηγορεί τον Ζελένσκι πως προσπαθεί να απαλλαγεί από έναν πολιτικό αντίπαλο.

Ο εθνικισμός χρησίμευε πάντοτε στους ολιγάρχες για να επιτύχουν τον σκοπό τους. Έχουν υποδαυλίσει εθνικές συγκρούσεις και έχουν προωθήσει φασιστικά ρεύματα για να αποσπάσουν την προσοχή από τις κοινωνικές εντάσεις και να διασπάσουν την εργατική τάξη. Αυτό ίσχυε σε όλη τη σύγχρονη μετα-Σοβιετική ιστορία της Ουκρανίας, αλλά έλαβε νέες διαστάσεις από το πραξικόπημα του Μαϊντάν το 2014 κι έπειτα. Από τότε, οι ακροδεξιοί εθνικιστές και φασίστες έχουν συστηματικά ενσωματωθεί στον κρατικό μηχανισμό.