Σημείωση από τον συγγραφέα: Οι δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ που απειλούν τους ψηφοφόρους της Ονδούρας αποτελούν παραβίαση του Άρθρου 19 του Χάρτη του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, του οποίου οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι συμβαλλόμενο μέρος. Και οι δηλώσεις της βουλευτού Μαρίας Σαλαζάρ από το Κογκρέσο των ΗΠΑ, η οποία είναι επικεφαλής της αντιπροσωπείας που παρακολουθεί τις εκλογές, αποτελούν επίσης παραβίαση του Χάρτη του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών. Επιπλέον, είναι άνευ προηγουμένου για Αμερικανό αξιωματούχο, καθώς επιχειρήσαν να απονομιμοποιήσουν μια εθνική εκλογική διαδικασία πριν ακόμη διεξαχθεί η ψηφοφορία, και μάλιστα σε ένα τεταμένο πολιτικό κλίμα, όπου τέτοιες πράξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν βία.
Η ιστορία απειλεί να επαναληφθεί στην Ονδούρα αυτή τη στιγμή, και μάλιστα εκδικητικά. Υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να επηρεάσει το αποτέλεσμα των εκλογών στην Ονδούρα. Ο Πρόεδρος Τραμπ προστέθηκε τώρα σε αυτή την προσπάθεια με μια ηχηρή υποστήριξη προς τον υποψήφιο του Εθνικού Κόμματος, και έντονες καταδίκες των δύο άλλων βασικών υποψηφίων. Οι τρεις θεωρούνται ισοδύναμοι στις δημοσκοπήσεις.
Η υποστήριξη του Τραμπ ήρθε έπειτα από μια άνευ προηγουμένου κίνηση εννέα μελών του Κογκρέσου των ΗΠΑ, που ταξιδέψαν στην Ονδούρα για να «παρατηρήσουν» τις εθνικές εκλογές το Σαββατοκύριακο. Αλλά για τους περισσότερους από αυτούς, δεν πρόκειται τόσο για παρατήρηση όσο για πολιτική παρέμβαση. Κάποιοι από τους βουλευτές της αντιπροσωπείας το έχουν κάνει σαφές.
Για όσους θυμούνται πώς ο στρατός της Ονδούρας απήγαγε τον δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρο της χώρας, τον Μελ Σελάγια, μέσα στη νύχτα και τον πέταξε εκτός χώρας το 2009, αυτό μοιάζει με προετοιμασία για επανάληψη του ίδιου έργου. Εδώ είναι ηγετικό μέλος της τρέχουσας αντιπροσωπείας, η νεοσυντηρητική βουλευτής Μαρία Σαλαζάρ (Ρ-Φλόριντα), περιγράφει το πραξικόπημα του 2009 που ανέτρεψε την κυβέρνηση:
«Τότε η δημοκρατία της Ονδούρας στάθηκε όρθια -δόξα τω Θεώ γι’ αυτό, και οι ένοπλες δυνάμεις εκπλήρωσαν το καθήκον τους να προστατεύσουν τη δημοκρατία και ο κ. Σελάγια έφυγε από το αξίωμα».
Αυτή είναι η δημοκρατία για τη βουλευτή Σαλαζάρ και πολλούς από τους Ρεπουμπλικανούς συναδέλφους της: οι εκλογές έχουν σημασία μόνο εάν κερδίζει ο δικός τους υποψήφιος. Και πολλοί από αυτούς μιλούν και ενεργούν σαν να θέλουν να φέρουν αυτή τη λογική και στις ΗΠΑ. Αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία.
Μία ακρόαση στις 20 Νοεμβρίου της Υποεπιτροπής της Βουλής για τις Υποθέσεις της Δυτικής Ημισφαιρίου, την οποία προεδρεύει η Σαλαζάρ, είχε τίτλο: «Η Δημοκρατία σε Κίνδυνο: Η Μάχη για Ελεύθερες Εκλογές στην Ονδούρα». Ήταν γεμάτη επαναλαμβανόμενες, ζοφερές προειδοποιήσεις ότι η τωρινή κυβέρνηση του LIBRE θα έκλεβε τις εκλογές.
Για την Ονδούρα, είναι αρκετά κακό ότι αυτοί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το συντριπτικό τους πλεονέκτημα σε μέσα ενημέρωσης, χρήμα και πολιτική εξουσία για να ξαναγράψουν την ιστορία και να προσπαθήσουν να πείσουν τους Ονδουριανούς ποιον πρέπει ή δεν πρέπει να ψηφίσουν. Αλλά η ατζέντα τους είναι ακόμη πιο επικίνδυνη. Προσπαθούν να απονομιμοποιήσουν εκ των προτέρων τη διαδικασία των εκλογών — ώστε να μπορούν να ισχυριστούν νοθεία εάν χάσει η δική τους πλευρά.
Ποιος είναι ο φοβερός δικτάτορας και το πολιτικό κόμμα που υποτίθεται ότι σχεδιάζει να κλέψει τις εκλογές; Η Ρίξι Μονκάδα είναι η υποψήφια του κόμματος LIBRE, που είναι σήμερα στην εξουσία υπό την Πρόεδρο Σιομάρα Κάστρο. Οι δύο κύριοι αντίπαλοί της είναι ο Σαλβαντόρ Νασράλα του Φιλελεύθερου Κόμματος και ο Νάσρι Ασφούρα του Εθνικού Κόμματος. Το πραξικόπημα του 2009 υποστηρίχθηκε και από το Εθνικό Κόμμα και από το Φιλελεύθερο Κόμμα. Ο Σελάγια ίδρυσε το LIBRE το 2011 ως εναλλακτική στη δικομματική κυριαρχία που χαρακτήριζε τη χώρα για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα.
Το LIBRE θα δυσκολευόταν να κλέψει αυτές τις εκλογές. Το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο (CNE) και το Εκλογικό Δικαστήριο έχουν από τρία μέλη, με εκπροσώπους του Εθνικού και του Φιλελευθέρου Κόμαματος να κατέχουν δύο από τις τρεις έδρες. Και τα δύο όργανα προεδρεύονται από εκπροσώπους του Εθνικού Κόμματος. Αλλά αυτό είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Αυτά τα κόμματα έχουν επίσης ένα παρελθόν. Μετά το πραξικόπημα του Ιουνίου 2009, η Ονδούρα είχε εκλογές τον Νοέμβριο, τις οποίες σχεδόν όλος ο κόσμος αρνήθηκε να αναγνωρίσει. Το πραξικόπημα συνοδεύτηκε επίσης από σοβαρή βία και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που αυξήθηκαν με τα χρόνια. Μέχρι το 2014, όταν ο Χουάν Ορλάντο Ερνάντεζ έγινε πρόεδρος, η Ονδούρα ήταν η πιο επικίνδυνη χώρα στον κόσμο για τους περιβαλλοντικούς ακτιβιστές. Η χώρα έγινε ακόμη πιο διαβόητη το 2016, με τη δολοφονία της βραβευμένης με Γκόλντμαν περιβαλλοντικής ακτιβίστριας, Μπέρτα Κάσερες. Μεταξύ των καταδικασθέντων δολοφόνων ήταν και μέλη του στρατού της Ονδούρας.
Η επανεκλογή του Ερνάντεζ το 2017 αμφισβητήθηκε ευρέως. Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών δημοσίευσε στατιστική ανάλυση που «απέρριπτε το ενδεχόμενο ότι το Εθνικό Κόμμα κέρδισε τις εκλογές νόμιμα». Ο Ερνάντεζ εκτίει σήμερα ποινή 45 ετών φυλάκισης για συνωμοσία εισαγωγής κοκαΐνης στις ΗΠΑ, καθώς και για αδικήματα που σχετίζονται με όπλα.
Στη δεύτερη υποστήριξή του την Παρασκευή στον υποψήφιο του Εθνικού Κόμματος Ασφούρα, ο Πρόεδρος Τραμπ υποσχέθηκε πλήρη χάρη στον Ερνάντεζ. Οι υποστηρίξεις του ξεκαθάρισαν επίσης ότι η εκλογή οποιουδήποτε από τους άλλους δύο υποψηφίους πλην του Ασφούρα, θα έβλαπτε σοβαρά τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί ψηφοφόροι στην Ονδούρα θα το εκλάμβαναν αυτό ως σοβαρή απειλή.
Φαίνεται βαθιά ειρωνικό ότι εκλεγμένοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ προσπαθούν να πείσουν τα μέσα ενημέρωσης και τον κόσμο ότι το μόνο από αυτά τα τρία κόμματα που δεν έχει ποτέ εμπλακεί σε ανατροπή δημοκρατικής κυβέρνησης -ή σε ανάληψη εξουσίας με παράνομα ή/και βίαια μέσα ή σε εκτεταμένη βία για την καταστολή πολιτικών αντιπάλων- είναι αυτό για το οποίο μας λένε ότι πρέπει να φοβόμαστε ως τη μεγάλη απειλή για τις δημοκρατικές εκλογές της Κυριακής.
Αλλά η ρεπουμπλικανική αφήγηση είναι ακόμη πιο οργουελική. Ποιος από τους τρεις μεγάλους υποψηφίους της Ονδούρας θα είχε την υποστήριξη να παραμείνει στην εξουσία ενάντια στη βούληση της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων; Το LIBRE, το οποίο το κυβερνών κόμμα των ΗΠΑ έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι θέλει να απομακρύνει από την εξουσία; Ή οι αντίπαλοί του, που έχουν τεράστια υποστήριξη από την ισχυρότερη χώρα στον κόσμο, καθώς και από τους περισσότερους από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ονδούρας;
Όπως κι αν το δει κανείς, οι πιθανότητες το LIBRE να προσπαθήσει να κλέψει τις εκλογές φαίνονται πολύ μικρές. Αλλά μια αρκετά ισχυρή εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να πείσει αρκετούς ανθρώπους ότι οι εκλογές κλέβονται ακόμη κι όταν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο· και το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα στρατιωτικό πραξικόπημα. Αμερικανοί αξιωματούχοι που χρησιμοποιούν την εξουσία και την επιρροή τους για να αμφισβητούν τα εκλογικά αποτελέσματα πριν ακόμη καταμετρηθούν οι ψήφοι παίζουν με τη φωτιά. Αλλά δεν είναι η Ουάσινγκτον που κινδυνεύει — είναι η Ονδούρα.
Ενημέρωση – Δευτέρα 1η Δεκεμβρίου (16:00): Τα πρώτα αποτελέσματα των εκλογών δείχνουν πολύ μικρό προβάδισμα του συντηρητικού Νάσρι Ασφούρα έναντι του Σαλβαδόρ Νασράλα, με τη Ρίξι Μονκάδα να ακολουθεί τρίτη. Το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο καθώς έχει καταμετρηθεί λιγότερο από το μισό των ψήφων. Ο Ασφούρα ενισχύεται από τη στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ.
