Ο Όμιλος Επαναστατικής Θεωρίας εγκαινιάζει ένα νέο κύκλο μαθημάτων Ιστορίας του Μαρξισμού, με εισηγητή τον αναπληρωτή καθηγητή φιλοσοφίας Δημήτρη Πατέλη.

Τα μαθήματα ξεκινούν την Πέμπτη 9 Νοεμβρίου στις 6.30μ.μ. στο αμφιθέατρο Μ318 της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Ε.Μ.Π., με θέμα του 1ου μαθήματος: «Η επαναστατική θεωρία και πράξη στα χρόνια της αντίδρασης και η αρχή της σύνδεσης του μαρξισμού με το μαζικό εργατικό κίνημα. Οι Μαρξ και Ένγκελς ως ιδρυτές της Α΄ Διεθνούς.»

Τα μαθήματα θα έχουν την εξής μορφή: Διάλεξη με ανάπτυξη της βασικής προβληματικής (εισηγητής Δ.Πατέλης) και την επόμενη εβδομάδα, συλλογικό σεμινάριο βάσει της σχετικής βιβλιογραφίας που θα προτείνεται.

Γενικό πλαίσιο και θεματικές περιοχές των μαθημάτων:

Η γενίκευση της εμπειρίας και τα διδάγματα από την επανάσταση και την αντεπανάσταση
Η φυγή του Ένγκελς στην Ελβετία μετά την ήττα των επαναστατικών στρατευμάτων. Μετάβαση στο Λονδίνο. «Neue Rheinische Zeitung. Politisch-ӧkonomische Revue». Η συγγραφή από τον Ένγκελς του έργου «Ο πόλεμος των χωρικών στη Γερμανία». Η δράση για την αναδιοργάνωση της Ένωσης Κομμουνιστών. Ο παγκόσμιος Σύνδεσμος κομμουνιστών-επαναστατών. Διεθνής επισκόπηση, αρθρογραφία και δημοσιολογικές παρεμβάσεις. Αγώνας κατά του σεκταρισμού και των συνωμοσιών. Η αποτίμηση και οι προοπτικές της επανάστασης. Κοινά σχέδια δράσης Μαρξ και Ένγκελς. Το έργο των Μαρξ και Ένγκελς «Επανάσταση και αντεπανάσταση στη Γερμανία». Η διάλυση της Ένωσης των Κομμουνιστών και οι νέες μορφές αγώνα για τη συγκρότηση κόμματος.

Η επαναστατική θεωρία και πράξη στα χρόνια της αντίδρασης
Η πίεση της αντίδρασης και των βιοτικών προβλημάτων για την οικογένεια Μαρξ. Η ζωή του Ένγκελς στο Μάντσεστερ και η αδιάρρηκτη φιλία με τον Μαρξ. Η στροφή του Μαρξ στην οικονομική έρευνα και άλλες επιστημονικές αναζητήσεις των δύο φίλων. Η ανάγκη σύναψης δεσμών και διαπαιδαγώγησης των επαναστατών, διατήρησης και ανάπτυξης των επαναστατικών παραδόσεων της εργατικής τάξης. Η σύναψη δεσμών με το διεθνές εργατικό κίνημα (ΗΠΑ και άλλων χωρών). Αρθρογραφία και δημοσιολογική δραστηριότητα. Ανάλυση του πολιτικού και πολιτειακού καθεστώτος σε Αγγλία και αγώνας κατά των αντιδραστικών καθεστώτων της ηπειρωτικής Ευρώπης, της αποικιοκρατίας, της εθνικής καταπίεσης και της εξωτερικής πολιτικής των κυρίαρχων τάξεων. Η επαναστατική τακτική στο Ανατολικό Ζήτημα. Η σχέση προς τον Κριμαϊκό Πόλεμο.

Το καθοριστικό στάδιο διαμόρφωσης της μαρξικής πολιτικής οικονομίας
Άρθρα για την οικονομική κρίση του 1857. Η συγγραφή νέου κύκλου των οικονομικών χειρογράφων. Η «Εισαγωγή» στα οικονομικά χειρόγραφα 1857-1858. Το βασικό περιεχόμενο του χειρογράφου. Προετοιμασία της νέας οικονομικής εργασίας προς δημοσίευση. Το πρώτο τεύχος της «Κριτικής της πολιτικής οικονομίας». Η πρόσληψη του έργου του Δαρβίνου.

Νέα άνοδος των δημοκρατικών και προλεταριακών κινημάτων
Η συνεργασία με την εφημερίδα «Das Volk». Αλληλεγγύη στον επαναστατικό δρόμο ενοποίησης της Ιταλίας. Το κίνημα των Γαριβαλδινών. Η τακτική του αγώνα για την ενοποίηση της Γερμανίας. Οι διαφωνίες με τον Λασσάλ. Η επιφυλλίδα του Μαρξ «Ο κύριος Φόγκτ». Ταξίδι στην Ολλανδία και τη Γερμανία. Υπεράσπιση του Μπλανκί. Ο Μαρξ και οι κοινωνικές αλλαγές στη Ρωσία. Η συνεργασία με την εφημερίδα «Die Presse». Ο εμφύλιος πόλεμος στις ΗΠΑ. Το τέλος της συνεργασίας με την εφημερίδα «Tribune». Το κίνημα των Άγγλων εργατών υπέρ των Βορείων Πολιτειών. Η στάση του Μαρξ κατά την πολωνική εξέγερση 1863-1864 και η συγγραφή της μπροσούρας περί Πολωνίας. Στην κομμουνιστική διαφωτιστική εταιρία Γερμανών εργατών του Λονδίνου. Η σχέση των Μαρξ και Ένγκελς με τη Γενική γερμανική εργατική ένωση. Ο Ένγκελς ως ιστορικός και θεωρητικός του πολέμου. Η πορεία προς τη Διεθνή.

Η αρχή της σύνδεσης του μαρξισμού με το μαζικό εργατικό κίνημα. Οι Κ. Μαρξ και Φ. Ένγκελς ως ιδρυτές και ηγέτες της Α’ Διεθνούς
Η διεθνής συνάντηση στο St. Martins Hall — Ιδρυτική Διακήρυξη και Προσωρινό Μανιφέστο. Η καθοδήγηση της διεθνούς προλεταριακής οργάνωσης και η απεύθυνση της επαναστατικής θεωρίας και οργάνωσης στις μάζες. Η θέση του Γραμματέα-ανταποκριτή για τη Γερμανία. Το πολωνικό ζήτημα. Η Συνδιάσκεψη του Λονδίνου του 1865. Η σύσταση τμήματος Γερμανίας της Διεθνούς. Ο Αυστρο-Πρωσσικός πόλεμος και η γερμανική εργατική τάξη. Η πλατφόρμα οικονομικού αγώνα του διεθνούς προλεταριάτου. Οι διαφωνίες με τους Άγγλους τρεϊντγιουνιονιστές. Η μελέτη της ιστορίας της Ιρλανδίας και το ιρλανδικό ζήτημα. Ο αγώνας για την εκπόνηση και έγκριση του σοσιαλιστικού προγράμματος της Διεθνούς. Ζητήματα πολέμου και ειρήνης. Η γέννεση του πρώτου μαζικού μαρξιστικού κόμματος. Η έναρξη του αγώνα εναντίον του μπακουνισμού-αναρχισμού. Το συνέδριο της Βασιλείας. Η τακτική της Διεθνούς στο αγροτικό ζήτημα. Η διεθνής σημασία του ιρλανδικού προβλήματος. Η θέση του Μαρξ ως Γραμματέα-ανταποκριτή του Γενικού Συμβουλίου για τη Ρωσία. Η κρίση της Β’ Αυτοκρατορίας και οι προοπτικές της επανάστασης στην Ευρώπη.

Το «Κεφάλαιο» — το κύριο έργο του Μαρξ
Η προετοιμασία του 2ου τεύχους της «Κριτικής της πολιτικής οικονομίας» — Οικονομικά χειρόγραφα α) 1861-1863 και β) 1863-1865. Προετοιμασία και έκδοση του 1ου τόμου του θεωρητικού μέρους του «Κεφαλαίου» στη γερμανική. Μεταφράσεις και εκδόσεις σε άλλες γλώσσες. Η ρώσικη έκδοση. Η Β’ γερμανική έκδοση του 1ου τόμου του «Κεφαλαίου». Εκ νέου συγγραφή-μετάφραση του 1ου τόμου του «Κεφαλαίου» στη γαλλική. Η εκπόνηση των ανολοκλήρωτων τόμων 2 & 3 του θεωρητικού μέρους του «Κεφαλαίου». Η δομή του κεφαλαίου. Το εμπόρευμα και το χρήμα. Η διαδικασία της παραγωγής του κεφαλαίου. Η διαδικασία της κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Η διαδικασία της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής εν συνόλω.

Ο Ένγκελς και το «Κεφάλαιο» του Μαρξ
Για την κριτική της πολιτικής οικονομίας. Η συμβολή του Ένγκελς στην προετοιμασία του 1ου τόμου. Η αλληλογραφία των δύο φίλων για το «Κεφάλαιο». Η προσπάθεια να σπάσει η «συνωμοσία της σιωπής» για το «Κεφάλαιο». Η συμβολή στην προετοιμασία των Γ’ και Δ’ γερμανικών εκδόσεων του 1ου τόμου του «Κεφαλαίου». Η προετοιμασία της αγγλικής έκδοσης του 1ου τόμου του «Κεφαλαίου». Η προετοιμασία για τη δημοσίευση των χειρογράφων του 2ου Τόμου και οι δυσκολίες στην προετοιμασία για την εκτύπωση των χειρογράφων του 3ου Τόμου. Η ιδιοτυπία της αντίληψης του Ένγκελς για τη μέθοδο του «Κεφαλαίου».

Η επαναστατική θεωρία και το πρώτο εγχείρημα δικτατορίας του προλεταριάτου. Η παρισινή Κομμούνα
Στο μεταίχμιο μιας νέας ιστορικής εποχής — Πρώτη έκκληση για τον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο. Παροχή βοήθειας στους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες για την ανάπτυξη επαναστατικών τακτικών. Η κατάρρευση της Β’ Αυτοκρατορίας. Η δεύτερη έκκληση για τον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο. Ο αγώνας για την αναγνώριση της Γαλλικής Δημοκρατίας. Η Επανάσταση της 18ης Μαρτίου. Οι δεσμοί με τους κομμουνάρους και το κίνημα αλληλεγγύης προς την Κομμούνα. Ανάλυση των δραστηριοτήτων, της ανόδου και της πτώσης της Κομμούνας και γενίκευση της επαναστατικής εμπειρίας. Προετοιμασία της έκκλησης του Γενικού Συμβουλίου. Το έργο «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία». Η ανάπτυξη της επαναστατικής θεωρίας βάσει της γενίκευσης της ιστορικής εμπειρίας της παρισινής κομμούνας. Η συσχέτιση μεταξύ αντικειμενικών και υποκειμενικών όρων στην κοινωνική ανάπτυξη και στην επανάσταση. Ο ρόλος των λαϊκών μαζών στην επανάσταση. Η κρατική μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου. Η εργατική τάξη και οι σύμμαχοί της. Ο ρόλος του προλεταριακού κόμματος. Η συσχέτιση μεταξύ της πάλης για το σοσιαλισμό και της πάλης για τη δημοκρατία. Τα πρώτα μέτρα της κυβέρνησης της εργατικής τάξης. Η συντριβή των παλαιών και η δημιουργία νέων οργάνων εξουσίας. Ο προλεταριακός διεθνισμός ως βάση της αλληλεγγύης με την Κομμούνα. Η επιστήμη και τέχνη της ένοπλης εξέγερσης και οι νόμοι που τη διέπουν. Η επαναστατική δημοκρατία.

Ιδεολογικές αντιπαραθέσεις στα πλαίσια της Α’ Διεθνούς
Η προετοιμασία της Διάσκεψης του Λονδίνου (1871) ως ορόσημο στην ιστορία της Διεθνούς. Ο αγώνας για την αναγνώριση των αποφάσεων της Διάσκεψης του Λονδίνου. Ενίσχυση του αγώνα κατά των μπακουνιστών. «Ψευδείς διασπάσεις στη Διεθνή». Ενάντια στον μεταρρυθμισμό (ρεφορμισμό). Η θέση του Μαρξ ως Γραμματέα-ανταποκριτή του Γενικού Συμβουλίου για τις σχέσεις με τους πρόσφυγες κομμουνάρους και του Ένγκελς ως Γραμματέα-ανταποκριτή του Γενικού Συμβουλίου για την Ισπανία και την Ιταλία. Η πορεία προς το Συνέδριο της Χάγης και οι εργασίες του. Μετά το συνέδριο. Στη συνάντηση στο Άμστερνταμ. Το τελευταίο έτος της Διεθνούς. Η κατάπαυση των δραστηριοτήτων της Διεθνούς Ένωσης Εργατών.

Περαιτέρω ανάπτυξη της θεωρίας και της τακτικής του εργατικού κινήματος στα μέσα της δεκαετίας του 1870-1880
Η διαμάχη με τους αναρχικούς για τη θεωρία της σοσιαλιστικής επανάστασης. Η ιδεολογική κατεύθυνση του διεθνούς εργατικού κινήματος. Η μαρξική συμβολή στη συγκρότηση των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών. Οι έρευνες του Ένγκελς για τη διαλεκτική στη συγκρότηση και ανάπτυξη των φυσικών επιστημών. Η κριτική του προγράμματος της Γκότα. Η συγγραφή του «Αντι-Ντίρινγκ» απ’ τον Ένγκελς με συμμετοχή του Μαρξ. Η περαιτέρω επεξεργασία της «Διαλεκτικής της φύσης» από τον Ένγκελς. Η περαιτέρω ανάπτυξη της επαναστατικής θεωρίας στον αγώνα κατά της αστικής ιδεολογίας και του οπορτουνισμού βάσει της γενίκευσης της νέας εμπειρίας του εργατικού κινήματος και της φιλοσοφικής γενίκευσης των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνικής. Επιτευγμάτων που εγείρουν στο προσκήνιο την αναγκαιότητα της διαλεκτικής μεθόδου.

Ο αγώνας για τη δημιουργία και την ενίσχυση προλεταριακών κομμάτων
Ο Μαρξ και η Επαναστατική Ρωσία. Οι θεωρητικές μελέτες των τελευταίων ετών – εκ νέου στροφή στη μελέτη της παγκόσμιας ιστορίας. Στον αγώνα για την ίδρυση προλεταριακών κομμάτων σε διάφορες χώρες. Ενάντια στο νόμο εξαίρεσης του Bismarck. Κριτική του οπορτουνισμού. Συμβολή στη δημιουργία του Γαλλικού Εργατικού Κόμματος. Προς ένα νέο στάδιο στην προπαγάνδα του σοσιαλισμού στην Αγγλία. Προοπτικές για την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στις ΗΠΑ. Ανάλυση της εξέλιξης της μεταρρυθμιστικής Ρωσίας. Η έντονη προσδοκία της επανάστασης στη Ρωσία. Ο Μαρξ ως σύμβουλος και φίλος των Ρώσων επαναστατών. Η απώλεια της Τζένης και το βαρύ πένθος. Η επιδείνωση της νόσου και ο θάνατος του Μαρξ: 14 Μαρτίου 1883.

Ο αγώνας για τη νίκη της Επαναστατικής Θεωρίας του Μαρξισμού
Η ανάπτυξη, διάδοση και προπαγάνδα του μαρξισμού. Τα έργα του Ένγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» και «Ο Λουδοβίκος Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας». Ο θεωρητικός και οργανωτικός-επιτελικός αγώνας του Ένγκελς για τη συγκρότηση και ανάπτυξη του παγκόσμιου κινήματος σε επαναστατική διεθνιστική βάση. Κατά της απειλής ενός πανευρωπαϊκού πολέμου. Η διεθνής αλληλογραφία του Ένγκελς. Τα γράμματα για τον ιστορικό υλισμό και ο αγώνας κατά του χυδαίου υλισμού και οικονομικού αναγωγισμού. Η διερεύνηση των νέων φαινομένων (εργατική αριστοκρατία, μονοπωλιακό κεφάλαιο κλπ). Η περίοδος της συγκριτικά ειρηνικής ανάπτυξης της κεφαλαιοκρατίας κατά το τελευταίο τρίτο του 19ου αι. και οι επιπτώσεις της. Η ταχεία άνοδος του εργατικού κινήματος στις ευρωπαϊκές χώρες, η διάδοση του μαρξισμού και η εμφάνιση μαζικών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Τάσεις ενσωμάτωσης και αναγωγής της πολιτικής στον αστικό κοινοβουλευτισμό.

Έναρξη μαθημάτων: Πέμπτη 9/11/2017, ώρα 6.30μ.μ. στο αμφιθέατρο Μ318 της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Ε.Μ.Π. – τ. πτέρυγα Ηλεκτρολόγων προς την οδό Μπουμπουλίνας, 3ος όρ. (είσοδος από Στουρνάρη)