Πέτρο Κολομβία εκλογές προεδρικές Χερνάντεζ Τραμπ αριστερά λατινική αμερική

Κολομβία: Στον δεύτερο γύρο ο Πέτρο και ο «Κολομβιανός Τραμπ» Χερνάντεζ

του Ανδρέα Κοσιάρη

Στον δεύτερο γύρο των Κολομβιανών προεδρικών εκλογών στις 19 Ιουνίου θα αναμετρηθούν ο Γκουστάβο Πέτρο, υποψήφιος του συνασπισμού «Ιστορική Συνθήκη» και ο Ροντόλφο Χερνάντεζ, επιχειρηματίας ακινήτων που πολλοί παρομοιάζουν με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου είναι από πολλές απόψεις πρωτοφανές για την Κολομβία. Είναι η πρώτη φορά που ένας υποψήφιος προερχόμενος από την αριστερά περνά στον δεύτερο γύρο των εκλογών στην Κολομβία προηγούμενος στις ψήφους, με 40,32%, δηλαδή περισσότερους από 8,5 εκατ. ψηφοφόρους. Συγκριτικά, στις προεδρικές εκλογές του 2018, ο Πέτρο είχε προκριθεί στον δεύτερο γύρο με περίπου το 25% των ψήφων, χάνοντας εν τέλει από τον Ιβάν Ντούκε.

Έκπληξη θεωρείται η αποτυχία του υποψήφιου του δεξιού συνασπισμού, Φεντερίκο «Φίκο» Γκουτιέρεζ να προκριθεί στον δεύτερο γύρο, σε μία σαφή ένδειξη αποδοκιμασίας του εκλογικού σώματος στην καθεστηκυία πολιτική τάξη. Ο Φίκο εκπροσωπούσε την κληρονομιά του «Ουριμπισμού», του πολιτικού δόγματος του πρώην προέδρου Άλβαρο Ουρίμπε (2002-2010), στο οποίο ανήκει και ο νυν πρόεδρος Ντούκε. Σε μία χώρα που είναι από τις πιο οικονομικά άνισες παγκοσμίως, η πολιτική κληρονομιά που κυριαρχεί επί δύο δεκαετίες και που επικράτησε συνδεόμενη με παραστρατιωτικές οργανώσεις, ναρκεμπόρους, τον στρατό και τις ΗΠΑ, δέχθηκε ένα καίριο πλήγμα.

Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι το «σύστημα Ουρίμπε» φαίνεται πως προέβλεψε την κατάσταση και επιχείρησε να παίξει εκ του ασφαλούς, χωρίς να ποντάρει όλα του τα χαρτιά στον Φίκο. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες δημοσκοπήσεις έδειχναν τον υποψήφιο της δεξιάς δεύτερο στον πρώτο γύρο των εκλογών, έδειχναν επίσης ότι σε ενδεχόμενο δεύτερο γύρο, δεν θα είχε καμία ελπίδα απέναντι στον πρωτοπόρο Πέτρο.

Ο μόνος υποψήφιος που σύμφωνα με τις μετρήσεις είχε τη δυνατότητα να κοντραριστεί «στα ίσια» με τον υποψήφιο της αριστεράς, ήταν ένας άνθρωπος που «ήρθε από το πουθενά», ο επιχειρηματίας Ροντόλφο Χερνάντεζ.

Ο Χερνάντεζ ξεκίνησε την καμπάνια του μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και δη από το δημοφιλές στην Κολομβία TikTok. Έχει επιχειρήσει να εμφανιστεί ως ουδέτερος υποψήφιος «κατά της διαφθοράς», θυμίζοντας πολύ στο προφίλ, την απολιτίκ στάση του και πολλές από τις εκκεντρικές του απόψεις τον Ντόναλντ Τραμπ. Ειδικά η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η ρητορική εμμονή του με τη «διαφθορά», αποτελούν άμεση αντιγραφή των τακτικών που οδήγησαν τον Τραμπ στη νίκη στις ΗΠΑ το 2016 — στην περίπτωση του Τραμπ ήταν το Twitter και το πρόταγμα της «αποστράγγισης του βάλτου» της «διεφθαρμένης πολιτικής στην Ουάσιγκτον».

Διαβλέποντας την άνοδο του Χερνάντεζ, ο «Ουριμπισμός» απέφυγε να ρίξει όλα του τα χαρτιά στο «κουτσό άλογο» του Φίκο — και φαίνεται πως έκανε πολύ καλά. Ο «Κολομβιανός Τραμπ» έλαβε τη δεύτερη θέση με 28,15% (λίγο κάτω από 6 εκατ. ψήφους), έναντι 23,91% του τρίτου Φίκο, ο οποίος άμεσα δήλωσε τη στήριξή του στον Χερνάντεζ.

Έτσι στον δεύτερο γύρο, ο Γκουστάβο Πέτρο θα πρέπει να αντιμετωπίσει μία συνδυασμένη πολιτική δύναμη που ξεπερνά το δικό του ποσοστό. Βέβαια, η στήριξη του συστήματος Ουρίμπε στον Χερνάντεζ μπορεί να αποτελέσει δίκοπο μαχαίρι. Η γοητεία του υποψηφίου «κατά της διαφθοράς» μπορεί να θαμπώσει με ολόκληρο το διεφθαρμένο σύστημα να τον στηρίζει. Όπως όμως απέδειξε η εκλογή Τραμπ, συχνά η λογική αποτυγχάνει να έχει τις επιπτώσεις που θα έπρεπε.

Μένει να αποδειχτεί αν οι Κολομβιανοί ψηφοφόροι θα αντιληφθούν τον παραλογισμό του να προβάλλεται ως «κατά της διαφθοράς» ένας υποψήφιος που στηρίζεται από το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα, αλλά και που είναι εμπλεγμένος σε δίκη με κατηγορίες διαφθοράς, από την περίοδο της θητείας του ως δήμαρχος της πόλης Μπουκαραμάνγκα.

Το αποτέλεσμα είναι πιθανό να κριθεί στο πόσο ενάντιος στο στάτους κβο θα μπορέσει να εμφανιστεί ο Πέτρο. Το 2018, ο πρώην αντάρτης του Μ-19 (Κίνημα της 19ης Απριλίου), έχοντας μετριάσει κατά πολύ τον ριζοσπαστισμό στις απόψεις του, ηττήθηκε πανηγυρικά από τον Ντούκε. Τώρα, πολλοί στον συνασπισμό του καλούν σε μία ακόμα στροφή προς τα δεξιά, για τη διεκδίκηση τμήματος της συστημικής ψήφου. Ήδη πριν από τον πρώτο γύρο, ο Πέτρο είχε συμμαχήσει με τμήματα του στάτους κβο και πρώην στελέχη του κόμματος του Ουρίμπε, αλλά και του επίσης πρώην προέδρου Χουάν Μανουέλ Σάντος (2010-2018), που φαινομενικά συγκρούστηκε με τον Ουρίμπε, αλλά συνέχισε σχεδόν πλήρως την πολιτική του.

Είναι τραγικά ειρωνικό το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή ο Χερνάντεζ προωθείται ως ένας πιο «αντισυστημικός» υποψήφιος από τον Πέτρο, παρά το γεγονός ότι σχεδόν το σύνολο του «συστήματος» συνασπίζεται πίσω του. Ο Πέτρο θα πρέπει να κατανοήσει το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου, και τη στήριξη που έλαβε από τα αγροτικά και εργατικά τμήματα της Κολομβιανής κοινωνίας, και να βασίσει την καμπάνια του επάνω τους. Θα πρέπει επίσης να πείσει μεγάλο κομμάτι της αποχής, που ξεπέρασε το 45% του εκλογικού σώματος, δηλαδή πάνω 17 εκατ. ανθρώπους.

Αν ο Πέτρο επικρατήσει στον δεύτερο γύρο, και με δεδομένη την επάνοδο του Λούλα στην εξουσία στη Βραζιλία, θα είναι η πρώτη φορά που οι επτά πολυπληθέστερες χώρες της Λατινικής Αμερικής (Βραζιλία, Μεξικό, Κολομβία, Αργεντινή, Περού, Βενεζουέλα και Χιλή) θα έχουν στην ηγεσία πολιτικούς που προέρχονται από την αριστερά — έστω κι αν ορισμένοι από αυτούς έχουν κατά πολύ μετριασμένο τον ριζοσπαστισμό στην πολιτική τους.