Ο πρώην Ανεξάρτητος Εμπειρογνώμονας του Συμβουλίου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Άλφρεντ ντε Ζάγιας, σε έκθεσή του, ζητά από τον ΟΗΕ να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο προσαρτήθηκε η Χαβάη από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, λέγοντας ότι έγινε με «δόλιο» τρόπο.

Σύμφωνα με την έκθεση που ο ντε Ζάγιας, καθηγητής στη Σχολή Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων της Γενεύης, συνέταξε με Χαβανέζους συναδέλφους του, η απόφαση 1469 με την οποία ο ΟΗΕ αναγνώρισε το 1959 την προσάρτηση της Χαβάης ως σύννομη θα πρέπει να επανεξεταστεί, καθώς τα στοιχεία που προσκόμισε η αμερικανική κυβέρνηση ήταν αναληθή κι ημιτελή.

Η Χαβάη μετά τη συμφωνία προσάρτησης στις ΗΠΑ – που έγινε το 1898 και στην οποία δεν υπήρχαν εκπρόσωποι των αυτοχθόνων πολιτών και άρα της νόμιμης κυβέρνησής της – παρέμεινε για περισσότερο από μισό αιώνα περιοχή των ΗΠΑ, χωρίς τα δικαιώματα μιας Πολιτείας. Το 1959, οι κάτοικοι του νησιωτικού πρώην Βασιλείου αποφάσισαν με δημοψήφισμα την προσχώρηση ως Πολιτεία στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την έκθεση του ντε Ζάγιας, οι ΗΠΑ παρουσίασαν ψευδή στοιχεία για τα πεπραγμένα τους στη Χαβάη την περίοδο από την προσάρτηση της μέχρι και το δημοψήφισμα του 1959. Οι εκπρόσωποι του Βασιλείου της Χαβάης δεν κλήθηκαν να εκφράσουν γνώμη για την αρχική συμφωνία προσάρτησης του 1898. Αυτή έγινε με τους πραξικοπηματίες της «Προσωρινής Κυβέρνησης» που είχαν πάρει την εξουσία πέντε χρόνια νωρίτερα. Οι ΗΠΑ στις επόμενες δεκαετίες αλλοίωσαν σε μεγάλο βαθμό τη σύσταση του πληθυσμού μέσω του εποικισμού, και περιθωριοποίησαν τους αυτόχθονες και τον πολιτισμό τους.

Ο ντε Ζάγιας και οι συνάδελφοί του ισχυρίζονται ακόμη πως το δημοψήφισμα του 1959 έγινε υπό παραπλανητικούς όρους. Το ερώτημα αφορούσε μονάχα την αποδοχή της μετατροπής σε Πολιτεία ή την παραμονή ως Περιοχή, χωρίς δικαιώματα — δε δόθηκε στους κατοίκους της Χαβάης η επιλογή της αυτοδιάθεσης. Επίσης, η συμμετοχή στο δημοψήφισμα ήταν μονάχα 35 τοις εκατό των κατοίκων με δικαίωμα ψήφου.

Η έκθεση ζητά από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να επανεξετάσει την υπ’αριθμόν 1469 απόφασή της και, εφόσον συμφωνήσει με τα ευρήματα της έκθεσης, να την ακυρώσει. Κάτι τέτοιο θα έδινε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στο Βασίλειο της Χαβάης, και πιθανόν θα οδηγούσε σε ανεξαρτητοποίηση των νησιών του Ειρηνικού από τις ΗΠΑ, χρόνιο αίτημα πολλών αυτοχθόνων και των πολιτικών εκπροσώπων τους.

CLOSE
CLOSE