Καζακστάν εξέγερση ακρίβεια διαφθορά Τοκάγιεφ Ρωσία ΗΠΑ πετρέλαιο φυσικό αέριο

Εξέγερση στο Καζακστάν ενάντια στην ακρίβεια

του Σταμάτη Κυριάκη
Πηγή: ΚΟΜΜΟΝ

Τις πρώτες ώρες του 2022 εκδηλώνονται οι πρώτες διαδηλώσεις σε τρεις μικρές πόλεις του Καζακστάν.

Κάτοικοι του Ζαναζόεν και του Ακτάου, που βρίσκονται στα δυτικά της χώρας και αποτελούν το κέντρο της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, συμμετείχαν σε ειρηνικές διαδηλώσεις ενάντια στον διπλασιασμό της τιμής του φυσικού αερίου.

Η περιοχή Μανγκιστάου όπου βρίσκονται οι πρώτες πόλεις που εξεγέρθηκαν εξαρτάται από το υγραέριο, το οποίο είναι βασικό καύσιμο για τα αυτοκίνητα, και κάθε αύξηση της τιμής του συμπαρασύρει και τις τιμές των τροφίμων, που ήδη έχουν αυξηθεί από την αρχή της πανδημίας της Covid-19. Σημειώνεται ότι πολλοί έχουν μετατρέψει τα αυτοκίνητά τους για να λειτουργούν με υγραέριο, λόγω του χαμηλού κόστους.

Οι διαδηλώσεις επεκτάθηκαν σε όλη τη χώρα και το επίκεντρο πλέον είναι η Αλμάτι, μια μεγάλη πόλη – οικονομικό κέντρο του Καζακστάν, με εκατοντάδες νεκρούς από την πλευρά τόσο των διαδηλωτών όσο και της αστυνομίας και του στρατού. Ένας κάτοικος, που μίλησε στο πρακτορείο Reuters, είπε ότι οι περισσότεροι από τους διαδηλωτές φαίνεται ότι προέρχονται από τα φτωχά προάστια ή από γειτονικά χωριά και κωμοπόλεις.

Το Καζακστάν ήταν μέχρι πριν δύο χρόνια η πιο εύρωστη οικονομικά χώρα της Ασίας με μεγάλη παραγωγή πετρελαίου, φυσικού αερίου και ουρανίου που προσέλκυε επενδυτές τόσο από τη Ρωσία όσο και από τις ΗΠΑ. Ειδικά, ο πετρελαϊκός όμιλος Chevron Corp ανακοίνωσε ότι «εργάζεται για να τερματίσει» τις κινητοποιήσεις, στις οποίες προχώρησαν οι εργαζόμενοί του στην κοινοπραξία Tengizchevroil (TCO). Η αμερικανική αυτή εταιρεία είναι ο μεγαλύτερος ξένος παραγωγός πετρελαίου στο Καζακστάν κατέχοντας το 50% των μετοχών της κοινοπραξίας.

Η αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου προέκυψε όταν καταργήθηκε το πλαφόν που ίσχυε μέχρι και το 2021, σε συνδυασμό με τις επιδοτήσεις και τη δημιουργία μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας συναλλαγών η οποία αντί να οδηγήσει, όπως έλεγαν οι εμπνευστές της, στη μείωση της τιμής του φυσικού αερίου προκάλεσε ανατίμηση πάνω από 100%. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα η τιμή του να εκτιναχθεί μέσα σε μερικές μέρες στα 120 Τέγκε το λίτρο (0,25 ευρώ).

Στο ερώτημα «γιατί έγινε αυτό;» ο Πρόεδρος της χώρας Κασίμ-Γιομάρτ Τοκάγιεφ, λέει ότι φταίει η παραιτηθείσα κυβέρνηση του. Η παραιτηθείσα Κυβέρνηση λέει ότι φταίει η κρατική εταιρεία πετρελαίου. Ο πρόεδρος της Εταιρείας συλλαμβάνεται χωρίς κανείς να γνωρίζει την ακριβή κατηγορία.

Υπό την πίεση των εξεγερμένων ο πρόεδρος Τοκάγιεφ ανακοίνωσε ότι η λειτουργία της πλατφόρμας ανεστάλη για έναν χρόνο και αποφάσισε να μειώσει την τιμή του φυσικού αερίου στα 50 tenge (0,11 δολάρια) το λίτρο.

Ωστόσο, παρά τις κατευναστικές κινήσεις του Τοκάγιεφ η εξέγερση συνεχιζόταν και σήμερα, πράγμα που δείχνει ότι η αύξηση της τιμής του υγραερίου ήταν η αφορμή. Τα αίτια πρέπει να αναζητηθούν στη ραγδαία αύξηση της φτώχειας και της ανεργίας σε συνδυασμό με τις συνεχείς ανατιμήσεις των βασικών προϊόντων λαϊκής κατανάλωσης, τη διαφθορά, το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στον πλούτο και τη φτώχεια, και τις επιπτώσεις στη ζωή των πολιτών από την πανδημία της Covid-19.

Η Ρωσία, όπως ήταν αναμενόμενο, έσπευσε να συνδράμει στρατιωτικά τον Τοκάγιεφ δηλώνοντας δια της Μαρία Ζαχάροβα «την προσήλωσή της στις συμμαχικές υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του Οργανισμού του Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας (ΟΣΣΑ)», και ότι «τα τελευταία γεγονότα στη φίλη χώρα ως υποκινούμενη έξωθεν προσπάθεια με βίαιο τρόπο, με χρήση εκπαιδευμένων και οργανωμένων σχηματισμών, να υπονομευθεί η ασφάλεια και η ακεραιότητα του κράτους».

Πέρα από το ότι η εισβολή Ρωσικών, Αρμενικών κλπ. δυνάμεων προκειμένου να συνδράμουν στην καταστολή των εξεγερμένων είναι απαράδεκτη, δεν είναι και αλήθεια όσα επικαλούνται για να τη δικαιολογήσουν. Ή καλύτερα, δεν είναι αυτό το βασικό μέρος της αλήθειας.

Πράγματι, η Δύση θα ήθελε έναν πιο δικό της «Τοκάγιεφ» στη θέση του Τοκάγιεφ, αλλά ξέρει ότι αυτό είναι αδύνατο στη συγκεκριμένη περίπτωση και έτσι αρκείται στον ρόλο του μπίσνεσμαν. Σίγουρα, υπάρχουν ΜΚΟ υποκινούμενες και χρηματοδοτούμενες από τη Δύση που ελπίζουν σε μια Δυτικόφιλη επανάσταση, αλλά αυτές μέχρι αυτή τη στιγμή δεν ηγεμονεύουν στους εξεγερμένους ούτε φαίνεται πιθανό να συμβεί κάτι τέτοιο.

Άλλωστε, η προεδρία των ΗΠΑ κάλεσε χθες τις αρχές του Καζακστάν να επιδείξουν «αυτοσυγκράτηση» και εξέφρασε την ευχή οι διαδηλώσεις να είναι «ειρηνικές», με την εκπρόσωπό της Τζεν Ψάκι να διαψεύδει κατηγορηματικά τις «ψευδείς κατηγορίες της Ρωσίας». Ο δε εκπρόσωπος της αμερικανικής διπλωματίας Νεντ Πράις ανέφερε πως η Ουάσινγκτον «καταδικάζει τις βίαιες ενέργειες και την καταστροφή περιουσιών και καλεί σε αυτοσυγκράτηση τόσο τις αρχές όσο και τους διαδηλωτές».

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα σε αυτή τη σημαντική και πλούσια χώρα. Προς στιγμή όλα δείχνουν ότι δεν έχουμε να κάνουμε με μια «πορτοκαλί επανάσταση», αλλά με μια αυθόρμητη λαϊκή εξέγερση με ταξικά χαρακτηριστικά.