του Άρη Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών
Παρακολουθήσαμε την ομιλία ενός Παλαιστίνιου φοιτητή σε μια εβραϊκή εκδήλωση στο εσωτερικό μιας πρεσβυτεριανής εκκλησίας στο Μπρούκλιν – και μπορούμε πλέον με βεβαιότητα να πούμε ότι κάτι αλλάζει στην εβραϊκή κοινότητα των Ηνωμένων Πολιτειών.
ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
«Συγγνώμη, τι περιμένετε;» με ρώτησε με εμφανή απορία μια κυρία.
«Ήρθαμε για την εκκλησία», της απάντησε γελώντας ο μπροστινός μου στην ουρά. Και έλεγε σχεδόν την αλήθεια. Την περασμένη Κυριακή περίπου 300 άτομα περιμέναμε για ώρα στο τσουχτερό κρύο για να μπούμε σε μια πρεσβυτεριανή εκκλησία στο Μπρούκλιν. Η καθυστέρηση οφειλόταν στα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας: θύρες ελέγχου αεροδρομίων, σωματικός έλεγχος και γιγαντόσωμοι σεκιουριτάδες που λάμβαναν εντολές από ακουστικά ενώ μιλούσαν μεταξύ τους με ειδικούς πομπούς στον καρπό των χεριών τους. Η διεύθυνση όπου έπρεπε να συγκεντρωθούμε μας είχε δοθεί μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, καθώς το σημείο συνάντησης δεν έπρεπε να δημοσιοποιηθεί.
Και αυτή ήταν μόνο η επικάλυψη του σουρεαλισμού. Ο λόγος για τον οποίο βρεθήκαμε εκεί ήταν ότι ένα εβραϊκό περιοδικό, το Jewish Currents, είχε προσκαλέσει ως ομιλητή τον Παλαιστίνιο φοιτητή Μαχμούντ Χαλίλ, που έγινε σύμβολο των φοιτητικών κινητοποιήσεων εναντίον της γενοκτονίας όταν η αστυνομία τον συνέλαβε και τον κράτησε για 104 ημέρες μακριά από την οικογένεια και το νεογέννητο παιδί του.
«Ο Μαχμούντ Χαλίλ είχε δεχθεί πολλές απειλές για τη ζωή του στο ίντερνετ και έπρεπε να εξασφαλίσουμε την ασφάλειά του» μου εξήγησε, σχεδόν απολογητικά, ο αρχισυντάκτης του περιοδικού, Ντάνιελ Μέι. «Και γιατί σε μια πρεσβυτεριανή εκκλησία;» ήταν η επόμενη ερώτησή μου. «Δυστυχώς», μου απάντησε, «στο εσωτερικό της οργανωμένης εβραϊκής κοινότητας υπάρχουν πλέον ελάχιστοι θεσμοί που θα φιλοξενούσαν μια ομιλία με έναν από τους ηγέτες των φοιτητικών κινητοποιήσεων, ο οποίος αντιδρά στη γενοκτονία που πραγματοποιεί το Ισραήλ».
Όταν είδα το κοινό να τον χειροκροτά όρθιο για πάρα πολλή ώρα, αισθάνθηκα πόσο μεγάλο είναι πλέον το χάσμα ανάμεσα στους «θεσμούς» και τη βάση της εβραϊκής κοινότητας στη Νέα Υόρκη. Με απόλυτο σεβασμό στις ανησυχίες του ακροατηρίου, ο Χαλίλ στήριξε το δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού να αμυνθεί με κάθε δυνατό μέσο στην ισραηλινή κατοχή και τη γενοκτονία. Και το κοινό συνέχιζε να χειροκροτά.
Ο Ντάνιελ Μέι επιβεβαίωσε την αίσθησή μου. «Υπάρχει», μου είπε, «τρομακτική αποσύνδεση ανάμεσα στην ηγεσία αυτών των θεσμών και πολλούς Αμερικανούς Εβραίους που είναι τρομοκρατημένοι από τη στάση του Ισραήλ». Σαν απόδειξη μου έφερε «πρόσφατη δημοσκόπηση στη Washington Post, σύμφωνα με την οποία 4 στους 10 Εβραίους των ΗΠΑ θεωρούν ότι το Ισραήλ πραγματοποιεί γενοκτονία στη Γάζα».
Εβραίοι στη μάχη για την Παλαιστίνη
Το Jewish Currents βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο πλευρό του παλαιστινιακού λαού, δίνοντας μάλιστα μάχες με φορείς του ισραηλινού λόμπι όπως το Anti-Defamation League (ADL), το οποίο παρουσιάζει κάθε κριτική προς το Ισραήλ σαν «κρούσμα αντισημιτισμού». Πριν από μερικούς μήνες η συντάκτρια του περιοδικού, Έμιλι Ουάιλντερ, απήχθη από τον ισραηλινό στρατό σε διεθνή ύδατα καθώς συμμετείχε στην αποστολή του Freedom Flotilla Coalition προς τη Γάζα. Παρ’ όλα αυτά, οι απόψεις του περιοδικού ήταν για χρόνια μειοψηφικές.
Το Jewish Currents πήρε τη σημερινή του μορφή το 1956, όταν οι δημιουργοί του διασπάστηκαν από το Κομμουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ. Από το 2022 μια νέα γενιά αρχισυντακτών ενίσχυσε την παρουσία του και στο ίντερνετ, φτάνοντας το ένα εκατομμύριο αναγνώστες σε ετήσια βάση.
Σίγουρα το Jewish Currents δεν είναι μόνο του σε αυτή τη μάχη. Εβραϊκές οργανώσεις, όπως η Jewish for Peace, έδωσαν τις πρώτες μεγάλες μάχες εναντίον της γενοκτονίας, ήδη από την προεδρία Μπάιντεν, και εκατοντάδες μέλη της κατέληξαν σε κρατητήρια. Επίσης όσοι έχουν βρεθεί σε οποιαδήποτε συγκέντρωση εναντίον του Ισραήλ στη Νέα Υόρκη γνωρίζουν ότι στην πρώτη γραμμή βρίσκεται πάντα μια ομάδα υπερ-ορθόδοξων Εβραίων, από οργανώσεις όπως η Neturei Karta, που κυματίζουν παλαιστινιακές σημαίες.
Οι θέσεις όμως της πλειονότητας της εβραϊκής κοινότητας και της αμερικανικής κοινωνίας εν γένει δεν βρίσκονταν πάντα σε αυτή την πλευρά. Θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε τη μεγάλη στροφή στις αρχές του καλοκαιριού του 2025. Ήταν η στιγμή που ακόμη και φιλελεύθεροι συντάκτες, όπως ο (επίσης εβραϊκής καταγωγής) Τομ Φρίντμαν των New York Times, άρχισαν να προειδοποιούν ότι το Ισραήλ μετατρέπεται σε «κράτος παρία», με το οποίο «θα αποτελεί ντροπή και όχι τιμή» να ταυτίζεσαι και πως η κυβέρνηση Νετανιάχου «αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τους Εβραίους σε όλο τον κόσμο».
Σχεδόν μισό χρόνο αργότερα, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι για πρώτη φορά στην Ιστορία η πλειοψηφία του αμερικανικού πληθυσμού στηρίζει τους Παλαιστίνιους, ενώ υπήρξαν μετρήσεις που δείχνουν ότι η Gen Z θα προτιμούσε τη Χαμάς απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου. Η νίκη του Ζοχράν Μαμντάνι, που κατέβηκε στην εκστρατεία για τον δήμο της Νέας Υόρκης υποσχόμενος, μεταξύ άλλων, να συλλάβει τον Νετανιάχου αν έρθει στην πόλη του, επιβεβαίωσε αυτή τη στροφή. Αναλύοντας μάλιστα το αποτέλεσμα της κάλπης, οι συντάκτες του Jewish Currents παρατήρησαν ότι σημαντικά ονόματα φιλελεύθερων Εβραίων σιωνιστών, αλλά και ραβίνων της Νέας Υόρκης στήριξαν και ψήφισαν τον αριστερό δήμαρχο, παρά το γεγονός ότι οι οργανώσεις τους είχαν κηρύξει ανηλεή πόλεμο εναντίον του.
Είναι αυτή ακριβώς η «αποσύνδεση» για την οποία μου μιλούσε ο αρχισυντάκτης του Jewish Currents, προσπαθώντας να μου εξηγήσει γιατί «300 άτομα γέμισαν μια πρεσβυτεριανή εκκλησία για να ακούσουν μια ομιλία που διοργάνωνε ένα εβραϊκό περιοδικό».
